«

»

Image

کوره آجرپزی اریسمان

@ این پست ۱۳۲۳ بار خوانده شده است.

در ادوار گذشته، اریسمان از نظر اقتصادی درخشش قابل توجهی داشته است. بطوری که دارای چندین کوره ی آجرپزی بوده است، پس باید این نکته را آویزه ی گوش قرار داده که زحمت دیروز گذشتگان، عزت امروز را برای ما به ارمغان آورده است.

مردان و زنان باصفا و صمیمی که در آن روزهای رنج و سختی، بدون هیچ امکاناتی در اریسمان استقرار پیدا کردند تا امروز ما بتوانیم به آن بنازیم. آنانی که اندیشه ای به بلندای کوه داشتند و صداقتی به آبی آسمان ها، آنانی که پس از سکونت در اریسمان در پی استقلال خود برآمدند و به کارهای مشقت بار تن در دادند.

از جمله اموری که با جدیت تمام، آن را دنبال کردند احداث کوره آجرپزی بود. لازمه ی اجرای پروژه های عمرانی آن روزگار این چنین بود که آنان بتوانند مصالح مورد نیاز را خودشان تهیه نمایند. پس باید بر روی پاهای خود بایستند تا دست نیاز به سوی دیگران دراز نکنند.

تهیه سوخت مصرفی کوره ازجمله مشکلات تولید آجر بود. زیرا، یافتن هیزم و چوب در روستای اریسمان که تازه شکل گرفته بود و مزارع کمی در آن آباد شده بود کار مشکلی بود. لذا آنان سپیده دمان آن گاه که خروس ها سکوت را در هم می شکستند سوار بر الاق تنها مرکب آن روزگار، راهی بیابان می شدند تا سوخت مصرفی کوره آجرپزی را تهیه نمایند. چه بسا تا دامنه های کوه ها پیش می رفتند، با دستان پینه بسته، بوته ها و خارهایی با نام هایی چون «چزه، درمبه، کابندول، طارم» جمع آوری می کردند و زمانی که عروس آسمان می خواست خود را در پشت کوه ها پنهان نماید و شب چادر سیاه خود را بگستراند به روستا برمی گشتند.

خاطرات بجا مانده، حکایت از آن دارد که در آن روزها صداقت و صمیمیت موج می زد. نفاق و تفرقه در سفره های دل مردم جایی نداشت. خاطراتی که سینه به سینه نقل شده بیانگر این است که یکی از این انسان های باصفا و زحمت کش، مرحوم حسین نرگس بوده که برای اولین بار تصمیم گرفته همراه با دو فرزندش مسلم و براتعلی، کوره آجرپزی به سبک کاملاً سنتی را در روستای اریسمان احداث نمایند.

در کنار چاه قنات (بانک تجارت فعلی) مکانی را انتخاب می کند تا به آسانی بتواند از آب قنات برای تهیه خشت خام استفاده کند و باز هم چه زیبا در آن روزها اندیشه ها بروز کرده و این که علاوه بر قسمت بالای کوره برای پخت آجر، از قسمت پایین کوره برای پخت آهک استفاده می کرد. علی رغم همه رنج ها و مشقت ها با چند الاق سنگ آهک را در مکانی با نام «کمرزرده» در روستای هل آباد(اولدوا- کوه های پشت کشتارگاه فعلی در جاده اریسمان به نطنز) می آوردند و این کوره دو منظوره را به کار می انداختند و با مشاهده ی دود کوره همه ی خستگی ها از روح و روان و جسمشان زدوده می شد.

اولین آجرهای به دست آمده از این کوره برای ساخت حمام خزینه ای به کار رفته که متأسفانه هیچ اثری از این بنای کهن و زیبا و قدیمی به جا نمانده است. دیگر آجرهای کوره در برخی از ساختمان های کهن راه آهن و همچنین ساخت منازل مسکونی روستای اریسمان از جمله ارباب علی (مصداقی) به کار رفته است، که باز هم متأسفانه از آن همه منازل قدیمی به مصداق «نه از تاک نشان ماند و نه از تاک نشان» هیچ نشانه ای بجا نمانده است.

کوره آجرپزی دیگری در اریسمان احداث شد که آجرهای تولیدی دارای ابعاد بزرگتر بوده که اصطلاحاً به آنها «مالند» می گفتند. در حقیقت احداث این کوره در کنار قنات نشانگر این است که مصرف آجرهای آن فقط برای پوشش روی قنات بوده است به گونه ای این مالندها را روی قنات قرار می دادند که به شکل ۸ در می آمدند.

حاج محمد غلامی که در آن دوران کدخدای اریسمان بوده، کوره ای را در منطقه ی کشاورزی «چشمه» (مزارع قسمت شمالی اریسمان) احداث کرده که آن نیز دو منظوره بوده است. علاوه بر آجر، گچ سیاه نیز می پختند.

سنگ های سیاه را از حوالی منطقه سیاه بوم اریسمان می آوردند و گچ سیاه حاصل از آن را برای ساخت اتاق ها و منازل روستای اریسمان به کار می بردند.

بعدها حاج علی غلامی، حاج علی صدیقی و حاج احمد صفدری در دشت احمدآباد (کنار رودخانه فصلی اریسمان) کوره ای احداث می کنند که بعدها حاج علی صدیقی و حاج علی غلامی از ادامه کار صرف نظر می کنند. چند سالی حاج احمد صفدری به تنهایی آن را اداره می کند، علی رغم اینکه تهیه سوخت آن از گازوئیل و روغن سیاه بوده و تا اندازه ای خیال حاج احمد بابت تهیه سوخت چندماهه آسوده بوده است، اما به علت مشکلاتی از جمله عدم کیفیت آجر و درآمد کم از رونق افتاده و در حال حاضر فقط بقایای آجرهای قرمز و ساختمان کوره در مکانی به نام «سرکوره» (کنار رودخانه فصلی اریسمان) به چشم می خورد.

بدین گونه پرونده ی کوره آجرپزی در روستای اریسمان در هم پیچیده شد.

نویسنده: دکتر علیرضا غلامی

عکس از نصراله شهنازی  www.ArisNasr.ir 

دانلود عکس های کوره آجرپزی اریسمان

1 comment

  1. Taoufik

    In the complicated world we live in, it’s good to find smilpe solutions.

دیدگاه‌ها غیرفعال است.